Naciśnij “Enter” aby skoczyć do treści

Aktywność słoneczna

Strona poświęcona niesystematycznym wpisom i aktualizacjom, dotyczącym obserwacji aktywności słonecznej i zjawisk jej towarzyszących.

Ostatnia aktualizacja: 22.04.2022, 16:20 CEST


22.04.2022

Dziś o 7:14 CEST doszło do słabego rozbłysku klasy M o sile M1.1. O 15:25 CEST doszło do kolejnego jednak silniejszego rozbłysku klasy M o sile M3.4, którego źródłem podobnie jak porannego rozbłysku był region 2993. Region ten znajduje się właśnie w centrum tarczy Słońca i jeśli przy okazji rozbłysku doszło do uwolnienia CME, jakaś jego część może zostać skierowana w stronę Ziemi, choć położenie grupy 2993 na Słońcu sprawia, że główna część potencjalnego CME zostanie skierowana na północ od ziemskiego pola magnetycznego.

Rozbłysk M1.1

Rozbłysk M3.4


21.04.2022

We wczesnych godzinach porannych o 03:59 CEST, doszło do kolejnego silnego rozbłysku klasy M, w maksimum o sile M9.6, a więc niemal już w klasie X. Źródłem rozbłysku był region 2993, który podobnie jak region 2994 posiadają w tym momencie zdolność emitowania rozbłysków najwyższej klasy. Prawdopodobnie podczas rozbłysku doszło również do uwolnienia koronalnego wyrzutu masy (CME), które może delikatnie wpłynąć na ziemską magnetosferę, jednak z potwierdzeniem potencjalnego uderzenia krawędzi CME w ziemskie pole magnetyczne trzeba poczekać na zdjęcia z koronografów słonecznych.
Aktualizacja: na pierwszych zdjęciach z koronografów widać, że doszło do uwolnienia materii słonecznej, jednak wydaje się, że to CME nie jest zbyt imponujące i do tego skierowane na północ, co przekreśla plany na jego interakcję z ziemską magnetosferą.


20.04.2022

22:00 CEST
O godzinie 14:53 CEST doszło do rozbłysku o sile M1.9 z regionu aktywnego 2993. Poza wspomnianym rozbłyskiem, nie doszło do silniejszych poza wystąpieniem kilku rozbłysków klasy C (jeden bliski klasy M – C9.0 o 20:40 CEST z regionu 2994).

10:30 CEST
Wczorajszego dnia i następującej po nim nocy, na Słońcu doszło do serii rozbłysków, w tym do najsilniejszego jaki do tej pory zarejestrowano w 25. cyklu aktywności słonecznej.
Jeszcze wczorajszego poranka o godzinie 06:50 doszło do rozbłysku o sile M1.1, którego źródłem był region aktywny 2993. Następnie w ciągu dnia dochodziło do kilku słabych rozbłysków klasy C, jednak bez fajerwerków. Dopiero w godzinach wieczornych doszło do kolejnych silnych rozbłysków: pierwszy o 22:49CEST o sile M3.7 z regionu 2992 i następujący po nim M1.6 o 23:13 CEST z regionu 2994. Następnie w drugiej połowie nocy o godzinie 03:14 CEST doszło do rozbłysku M1.2 z regionu 2994 i następującym po nim rozbłysku M7.2 (piąty najsilniejszy rozbłysk w 2022 roku i siódmy w bieżącym cyklu) o godzinie 03:36 CEST z regionu 2992 (na zdjęciach z SDO widać, że w tym samym czasie, doszło do rozbłysku w regionie 2994, który być może nałożył się na końcową wartość). Kulminacją tej serii był silny rozbłysk o sile X2.2 o godzinie 05:57 CEST, a którego źródłem był region 2992. Był to nie tylko najsilniejszy rozbłysk w tym roku, ale także najsilniejszy w bieżącym cyklu aktywności słonecznej. Warto przy tym zauważyć, że region aktywny 2992 znajduje się już za zachodnią krawędzią widocznej części tarczy Słońca i możliwe jest również, że rozbłyski z tego regionu były silniejsze niż je sony ostatecznie zarejestrowały.

Obecnie szanse na kolejny rozbłysk klasy M wynoszą 75% natomiast na kolejny rozbłysk X – 25%, przy czym możliwość generowania rozbłysków najsilniejszej klasy mają obecnie tylko regiony 2993 i 2994. W ciągu najbliższych dni regiony 2993 i 2994 będą w coraz lepszym skierowaniu na Ziemię i gdyby doszło w tym momencie do silnych rozbłysków z towarzyszącymi im koronalnymi wyrzutami masy (CME), miałoby to wpływ na wzmożoną aktywność geomagnetyczną z możliwością wystąpienia zorzy nad umiarkowanymi szerokościami geograficznymi (w tym nad Polską).

Aktywność słoneczna rośnie zdecydowanie szybciej niż wskazywałyby na to prognozy opracowane na początku cyklu. Wyraźnie to widać na przykładzie trzech rozbłyskach najwyższej klasy w przeciągu zaledwie trzech tygodni (poprzednie nastąpiły 30 marca i 17 kwietnia).

Obecnie na Słońcu możemy obserwować dwie mocno rozbudowane grupy plam słonecznych (2993 i 2994) z imponującymi plamami głównymi, które warto zaobserwować jeśli tylko mamy ku temu okazję. Zachęcam was do monitorowania aktywności słonecznej, choćby przez naszą zakładkę Kosmos na żywo gdzie znajdziecie wszystkie najważniejsze zdjęcia i parametry ze sond kosmicznych monitorujących aktywność Słońca, a także do odwiedzania tej podstrony na której ukazują się opracowania najważniejszych wydarzeń z udziałem naszej dziennej gwiazdy.


Pięć ostatnich rozbłysków zarejestrowanych przez sondy GOES

Kompilacja zdjęć ze sondy SDO wszystkich omawianych rozbłysków – zdjęciach w paśmie o długości fali 131 angstremów.


18.04.2022

21:20 CEST
Podsumowanie silniejszych rozbłysków z dzisiejszego dnia:

  1. 00:34 CEST – M4.4 – region aktywny 2992
  2. 09:48 CEST – M1.3 – region aktywny 2993
  3. 12:27 CEST – M1.1 – region aktywny 2993
  4. 19:24 CEST – M1.9 – region aktywny 2987

12:50 CEST
O godzinie 12:27 maksimum osiągnął rozbłysk o sile M1.1, który również wygenerował region aktywny 2993.

10:05 CEST
O 9:48 CEST, po kilku godzinach, doszło do kolejnego rozbłysku klasy M, w maksimum o sile M1.3. I tym razem rozbłysk wygenerował zachodzący rejon aktywny 2992.
Aktualizacja 12:00 CEST: w raporcie NOAA/NWS SWPC podaje, że źródłem rozbłysku był jednak region 2993. Choć na zdjęciach ze sondy SDO widać, że w tym samym momencie doszło do rozbłysku zarówno w regionie aktywnym 2992 jak i 2993.

00:55 CEST
Region aktywny 2992 nie daje o sobie zapomnieć, emitując kolejny rozbłysk klasy M, tym razem o sile M4.4 które przypadło o godzinie 00:34 CEST. Prawdopodobnie to nie ostatni rozbłysk, który zaserwuje nam jeszcze ten region.


17.04.2022

22:15 CEST
O godzinie 22:02 CEST doszło do krótkotrwałego rozbłysku o sile M1.5, którego sprawcą tym razem był niewielki region aktywny 2992 i który niebawem zejdzie z tarczy słonecznej. Wcześniej region 2992 wyemitował dwa silniejsze rozbłyski klasy C o sile C7.7 i C6.2. Na ten moment prawdopodobieństwo kolejnego rozbłysku klasy M wynosi 75%, natomiast klasy X – 25%.

 

11:00 CEST
Dziś we wczesnych godzinach porannych doszło do dwóch rozbłysków w tym jednego klasy X. Pierwszy rozbłysk sonda GOES zarejestrowała o godzinie 04:11 CEST, o sile M1.9, a którego sprawcą była grupa 2993. Drugi rozbłysk, w maksimum o sile X1.1 przypadł o godzinie 05:34 czasu polskiego, a w tym przypadku sprawcą był region aktywny 2994, znajdujący się na południe od 2993. Na zdjęciach ze sondy SOHO widać, że doszło również do koronalnego wyrzutu masy (CME), który jednak ominie ziemskie pole magnetyczne z racji tego, że obie grupy plam dopiero wschodzą na widoczną z Ziemi część tarczy Słońca.
Dzisiejszy rozbłysk X1.1 to trzeci najsilniejszy rozbłysk w 25 cyklu aktywności słonecznej i drugi najsilniejszy w tym roku, po niedawnym rozbłysku X1.3. Obecnie prawdopodobieństwo kolejnego rozbłysku klasy M wynosi 65%, natomiast rozbłysku klasy X – 15%.
Aktualnie na Słońcu możemy zaobserwować 5 grup plam słonecznych, jednak najbardziej widowiskowe i warte obserwacji są wschodzące, mocno rozbudowane grupy 2993 i 2994.

Rozbłysk X1.1 zarejestrowany przez sondy GOES

Dwa dzisiejsze rozbłyski, zarejestrowane przez sondę SDO na zdjęciach w paśmie o długości fali 131 angstremów

Koronalny wyrzut masy (CME) zarejestrowany przez koronograf C3 sondy SOHO.
Tarcza słoneczna z widocznymi plamami słonecznymi. Przy wschodniej krawędzi widoczne mocno rozbudowane grupy 2993 i 2994. 

Animacja rozbłysku zarejestrowanego przez sondę SDO na zdjęciach w paśmie o długości fali 304 angstremów. Źródło.


15.04.2022

19:00 CEST
Dziś między godziną 12:30 a 17:30 CEST doszło do czterech rozbłysków klasy M, przy czym każdy następował po wcześniejszym, bez wychodzenia z klasy M. Najsilniejszy z nich o sile M2.2 nastąpił o godzinie 13:50 CEST. Sprawcą był prawdopodobnie powracający region aktywny 2975 który jeszcze 2 tygodnie temu wygenerował kilka silnych rozbłysków, a który obecnie znajduje się jeszcze za wschodnią krawędzią tarczy Słońca. Możliwe, że w jego okolicy uformował się też inny region, który mógł wygenerować te rozbłyski.

 

08:30 CEST
W drugiej połowie nocy aktywność geomagnetyczna ucichła, mimo wzrostu gęstości wiatru w porywach do 30 protonów/cm3. Jednak skierowanie pola magnetycznego przyjęło wartości dodanie (+10 do +12 nT), przy wciąż wysokim całkowitym natężeniem pola magnetycznego (+13 nT), co poskutkowało automatycznie wyciszeniem aktywności zorzowej. Siła wiatru osłabła do ok. 450km/s czyli wartości sprzed dotarcia CME. Póki co, nie zanosi się na zmianę sytuacji.


14.04.2022

23:30 CEST
Aktualnie widać delikatną tendencję spadkową w parametrach wiatru słonecznego – prędkość wynosi około 490km/s, a gęstość około 7 protonów/cm3. Całkowite natężenie pola magnetycznego utrzymuje się na stałym poziomie ok. 20nT i również wskaźnik Bz utrzymuje wciąż południowe skierowanie pola magnetycznego (ok. -7nT), co pozwala na utrzymanie obecnie słabej burzy magnetycznej G1. Prawdopodobnie jednak, w kolejnych godzinach aktywność geomagnetyczna będzie się wygaszać.

Jak widać po dzisiejszym dniu, początkowo optymistyczna prognoza dotycząca napływającego w stronę Ziemi CME lub wiatru słonecznego, niekoniecznie musi się spełnić. Czasem wystarczy niewiele, by wywołać wzmożoną aktywność geomagnetyczną, co pokazał przypadek sprzed kilku dni, kiedy to nagle rozpętała się silna burza geomagnetyczna G3 mimo, że żaden model tego nie przewidywał.

 

19:30 CEST
Pod względem parametrów wiatru słonecznego sytuacja nie uległa znaczącej zmianie, wciąż rejestrowana jest prędkość wiatru wynosząca około 510km/s i gęstość około 10 protonów/cm3. Z uwagi, że wskaźnik Bz utrzymuje się wciąż w ujemnych wartościach (średnio ok. -10 nT), pozwoliło to na rozwinięcie umiarkowanej burzy geomagnetycznej G2 (wskaźnik Kp=6), która sprawia, że mieszkańcy północnych rejonów naszego kraju mają szanse zaobserwować zorzę polarną nad północnym horyzontem. O ile stan ten się utrzyma lub gdy warunki się poprawią, możliwe jest również rozwinięcie silnej burzy geomagnetycznej G3, gdzie szanse na obserwacje zorzy z naszych szerokości geograficznych są jeszcze większe. Nad naszym krajem zapada właśnie noc, więc bądźcie w gotowości i obserwujcie północny horyzont.

 

16:30 CEST
Wygląda na to, że CME zaczyna docierać w okolice Ziemi. Około godziny 15:00 czasu polskiego, sonda DSCOVR zarejestrowała znaczący skok prędkości wiatru słonecznego z około 460km/s do 570km/s. Poza wzrostem prędkości, nie obserwuje się póki co zwiększonej gęstości wiatru słonecznego, który od kilku godzin oscyluje między 9-14 protonów/cm3 (prognoza wskazuje na wzrost do 80-100 protonów/cm3). Wskaźnik Bz pokazujący całkowity potencjał wykorzystania natężenia wiatru słonecznego, kształtuje się w okolicach ujemnych. Przy zachowaniu skierowania południowego (ujemnych wartości Bz) i wzroście gęstości wiatru słonecznego, pozwalałoby to na wywołanie burzy geomagnetycznej, dającej szansę na obserwacje zorzy polarnej.


13.04.2022

Przed dwoma dniami (11.04.2022, 7:21 CEST) na Słońcu doszło do słabego rozbłysku klasy C o sile C1.6. Sam rozbłysk był wydłużony w czasie i przy tej okazji doszło do koronalnego wyrzutu masy (CME) typu full halo, które z racji centralnego położenia regionu aktywnego 2987 na tarczy Słońca z którego powstał, centralna część CME zmierza w kierunku Ziemi. Model WSA-ENLIL przewiduje dotarcie CME do Ziemi jutro (14.04) około godziny 13:00 czasu polskiego (z możliwym poślizgiem wynoszącym kilka godzin). Model ten przewiduje wzrost gęstości wiatru słonecznego do nawet 100 protonów/cm3 i wzrost prędkości do ponad 500km/s. W przypadku wystąpienia cech wiatru, mogących wywołać znaczny wzrost aktywności geomagnetycznej, możemy spodziewać się umiarkowanej burzy geomagnetycznej (G2).


03.04.2022

Wczorajszego dnia grupa plam 2975 wyemitowała trzy silne rozbłyski klasy M. Pierwszy: M2.9 o godzinie 02:56 UT, drugi M3.9 o 13:55 UT, natomiast trzeci: M4.3 o godzinie 17:44 UT.


Najsilniejsze rozbłyski 25. cyklu aktywności słonecznej

  1. X2.2 – 20.04.2022, 03:57 UT – region 2992
  2. X1.5 – 03.07.2021, 14:29 UT – region 2838
  3. X1.3 – 30.03.2022, 17:37 UT – region 2975
  4. X1.1 – 17.04.2022, 03:34 UT – region 2994
  5. X1.0 – 28.10.2021, 15:35 UT – region 2887
  6. M9.6 – 31.03.2022, 18:35 UT – region 2975
  7. M7.2 – 20.04.2022, 01:36 UT – region 2992
  8. M5.5 – 20.01.2022, 06:01 UT – region 2929
  9. M4.7 – 28.08.2021, 06:11 UT – region 2860
  10. M4.4 – 29.11.2020, 13:11 UT – region 2790
    M4.4 – 17.04.2022, 22:34 UT – region 2992
  11. M4.3 – 02.04.2022, 17:44 UT – region 2975
  12. M4.0 – 28.03.2022, 11:29 UT – region 2975

Najsilniejsze rozbłyski w 2022 roku

  1. X2.2 – 20.04.2022, 03:57 UT – region 2992
  2. X1.3 – 30.03.2022, 17:37 UT – region 2975
  3. X1.1 – 17.04.2022, 03:34 UT – region 2994
  4. M9.6 – 31.03.2022, 18:35 UT – region 2975
  5. M7.2 – 20.04.2022, 01:36 UT – region 2992
  6. M5.5 – 20.01.2022, 06:01 UT – region 2929
  7. M4.4 – 17.04.2022, 22:34 UT – region 2992
  8. M4.3 – 02.04.2022, 17:44 UT – region 2975
  9. M4.0 – 28.03.2022, 11:29 UT – region 2975
  10. M3.9 – 02.04.2022, 13:55 UT – region 2976
  11. M3.7 – 19.04.2022, 20:49 UT – region 2992
  12. M2.9 – 02.04.2022, 02:56 UT – region 2975
  13. M2.3 – 11.03.2022, 22:32 UT – region 2964

 

Udostępnij ten wpis znajomym!